Hoe lang nog voordat er een nieuwe wetenschap ontstaat

Als je kijkt wat er nu allemaal gaande is op internet en hoe snel ontwikkelingen elkaar opvolgen dan rijst bij mij de vraag: "Hoe lang nog voordat er een nieuwe wetenschap ontstaat".

Afgelopen 400 jaar hebben ons veel geleerd over de aard van de natuur, mensen en samenlevingen. De natuurwetenschap (beta) heeft model kunnen staan voor de alfa en gamma wetenschappen waar het gaat om hypothese, experiment, bevindingen en conclusie.
Wat daarbij belangrijk is is de langdurende aard van de natuurwetten, waardoor experimenten herhaalbaar zijn en nieuwe theorieën getoetst kunnen worden  met dezelfde experimenten als voorheen.

Wat al voor menswetenschappen in bepaalde mate geldt gaat sterker op voor de wetten die we willen ontdekken in de digitale wereld. Een proefpersoon is anders als je een week later het zelfde experiment met hem of haar uitvoert. Op internet zie je vergelijkbare zaken, toepassingen en platformen komen en gaan en beïnvloeden uitkomsten van experimenten op onvoorspelbare manier.

Misschien dat chaostheorie hier enige modellen voor kan bieden, maar die hebben, van nature,  weinig voorspelbaarheid in zich. En dat is toch wel een belangrijke drijfveer om überhaupt onderzoek te gaan doen.

Een veel leuker aspect van deze ontwikkelingen is het loskomen van allerlei zaken die in de bestaande wetenschap onmogelijk zijn.
Zomaar een paar zaken uit de natuurwetten:

• tegelijkertijd op meerdere plaatsen zijn
• tijdreizen
• vooruit reizen blijft lastig maar simulatie kan altijd
• terug in de tijd gaat echt wel lukken nu alles opgeslagen wordt
• localiteit
• Er kunnen op bepaalde plekken andere wetten van kracht zijn
• evolutie
• we krijgen korte cycli dan de voor het fruitvliegje om variaties, soorten en stammen te zien komen en verdwijnen

Het is Schrodinger's vergelijking waarmee dit stukje begint, ik hoop nog mee te maken dat er dergelijke (en vooral meerdere) van zulke ontdekt gaan worden in het digitale universum.

Of zoals Bertrand Russell het al verwoorde:

Science may set limits to knowledge, but should not set limits to imagination.

Over complexiteitsreductie

Ik word de laatste tijd regelmatig overvallen door gedachten dat het toch allemaal eenvoudiger moet kunnen mede omdat de organisaties waarmee ik werk lijken te verdrinken in de complexiteit van, in mijn geval, ICT systemen en oplossingen.

Of anders: als alles eenvoudiger zou zijn, dan zouden meer mensen begrijpen hoe het werkt en neemt de kans op succes toe.

Toch lijkt dit op vechten tegen de bierkaai, er is geen ontkomen aan. Meer en meer, worden processen en mensen ondersteund door software en apparaten. Hoezo eenvoudiger ?!

Vervolgens komt er een twitterbericht, voorbij dank aan @pvwetten, waarin verwezen wordt naar dit artikel over Wicked Problems

Hierin wordt onderscheid gemaakt tussen gecompliceerd ("complicated") en complex.
En dit brengt mij bij de keuze voor de afbeelding van dit item: de mandelbrot fractal.
Als je kijkt naar deze vergelijking:

z_n+1=z_n²+c

dan ziet het er bedrieglijk eenvoudig uit, maar het is wel het enige dat nodig is om de complexe figuur te krijgen.

Als een eenvoudige beschrijving als deze al tot dergelijke complexe figuren kan leiden, moet ik dan mijn zoektocht naar eenvoud al niet gelijk opgeven ?
Zeker wanneer je bedenkt dat kleine variaties in c al tot heel andere plaatjes kan leiden.

Terug naar de dagelijks ervaren ICT complexiteit en ik geloof echt dat het hier om complexiteit gaat en niet om gecompliceerdheid.
Ik kan me zeer vinden in de beschrijving van Wicked Problems uit het eerder genoemde artikel. Het cliche: change is the only constant blijkt toch al te zeer te waar. De problemen die opgelost zouden moeten worden door ICT zijn inmiddels zelf van aard veranderd. De nieuwe ICT systemen zelf introduceren nieuwe problemen of dragen bij aan de genoemde complexiteit.

Het gevaar van deze beschouwing en helemaal door een link te leggen met complexiteitstheorie (dat weer dicht bij chaostheorie ligt) is, dat je zou kunnen besluiten om alles dan maar tot chaos te laten vervallen. Immers, er is toch niets aan te doen ?!

Enig relativering bij wat je kunt bereiken is natuurlijk wel zinvol, maar uiteraard moet je je niet neerleggen bij deze veronderstelde chaos.

Wat je zou moeten doen is mensen bij elkaar zoeken die in ieder geval snappen dat de problemen die organisaties moeten oplossen niet van het type gecompliceerd zijn, maar complex zijn.
Dit betekent dat deze groep mensen;
continu bezig is met leren,
niet al teveel nadenkt van te voren maar ook vooral dingen gaat doen en
zich bewust is van het feit dat je nooit echt klaar bent.

Tot slot nog een anekdote die illustreert waarom je ook bij gecompliceerde vraagstukken voorzichtig moet zijn met vereenvoudiging:

Laasts werd mij de weg gevraagd naar een huisadres van een schoolvriendje van één van mijn kinderen. Het was de heemskerkseweg 42.Ik wist dat deze weg gedeeltelijk heel smal was en er voor de kortste route veel linksaf en rechtsaf in mijn beschrijving ging zitten. Dus ik maak een beschrijving voor een langere route via winkelcentrum en politiebureau (herkenbare punten).
Bij latere navraag hoe de reis gegaan was, kreeg ik als antwoord: "wat deed je nou moeilijk, ik reed over de doorgaande weg en zag rechts al het naambord heemskerkseweg, het begon wel bij 379, maar ik ben hem gewoon afgereden en kwam zo uit bij nummer 42"


Dat had ook mijn routebeschrijving kunnen zijn, maar ja, je weet niet alles van te voren.